Jak napisać dobrą i przejrzystą umowę?

Czy zdarzyło się kiedyś Państwu czytać umowę, napisaną drobnym „maczkiem”, całkowicie nieprzejrzystą, zawierającą np. liczne definicje podstawowych pojęć z życia codziennego, skonstruowane dodatkowo wyłącznie na użytek tej umowy? Lub też umowę, zawieraną dla uregulowania jakiejś niezbyt skomplikowanej czynności prawnej, spisaną na dziesięciu, czy więcej stronach? Albo umowę, która została napisana tak zawile lub niejasno, że w trakcie jej stosowania powstają problemy interpretacyjne? Takie przykłady można mnożyć, a przecież napisanie dobrej umowy polega właśnie na stworzeniu regulacji klarownej, przejrzystej, zrozumiałej dla obu stron i nie wymagającej dalszych zabiegów interpretacyjnych…

Uczestnicy obrotu prawnego zadrukowują tysiące stron cennego papieru w nadziei, że rozbudowane, skomplikowane, wielopoziomowe umowy, porozumienia, protokoły dodatkowe, aneksy, załączniki itp. pomogą im w bezkonfliktowej współpracy. Nikt bowiem, przystępując do podpisywania umowy, nie zakłada chyba powstania sporu. W starożytnym Rzymie ukuło się nawet powiedzenie: „clara pacta, claros amicos faciunt” ( jasne umowy czynią [ze stron] prawdziwych przyjaciół).
Niestety, doświadczenie zawodowe pokazuje, że częstokroć te potężne umowy na wielu stronach papieru zawierają podstawowe błędy, dyskwalifikujące je jeszcze przed podpisaniem. Czasami można spotkać wręcz takie umowy, które wydają się być jedynie nieudolnymi tłumaczeniami z innych języków, zupełnie nie przystosowanymi zarówno do polskiego systemu prawnego, jak i do wymogów języka polskiego. Czasami spotyka się umowy – „kalki”, spisane z wielu projektów, zawierające podstawowe błędy normatywne, mogące w praktyce powodować nawet nieważność umowy z mocy prawa.

Nie ulega wątpliwości, że napisanie naprawdę „dobrej” umowy polega na trzech elementach: wysłuchaniu stron, przewidzeniu sytuacji „nadzwyczajnych” oraz przelaniu tego na papier w taki sposób, żeby było spójne, klarowne, logiczne i poprawne jurydycznie. Stara, dobra, szkoła sporządzania umów cywilnoprawnych mówi, że umowa powinna być krótka, a w jej treści ważne jest każde słowo – każdy wyraz może bowiem wywierać skutki normatywne. Oznacza to, że w razie sporu, lub jakiejkolwiek wątpliwości interpretacyjnej, trzeba liczyć się z dokładnym analizowaniem każdego wyrażenia, użytego w treści umowy, a nawet kontekstów w jakich użyto poszczególnych pojęć, wyrażeń, lub zwrotów leksykalnych. Punktem honoru dobrego prawnika jest więc skonstruowanie takiej umowy, która będzie odpowiednio krótka, przejrzysta i jednoznaczna, a także która – wraz z przepisami kodeksowymi – zawierać będzie kompletną regulację łączących strony stosunków.

Jeżeli są Państwo zainteresowani pomocą w sporządzaniu projektów, lub opiniowaniem gotowych projektów umów, a nie korzystają Państwo z innej pomocy prawnej, prosimy o kontakt.